Raketoplani

Već smo rekli da je raketoplan leteći model, koji pogonjen raketnim motorom poleće gotovo vertikalno, a po prestanku rada motora koristi noseće površine da bi se što duže održao u vazduhu.

Ovde ćemo govoriti o raketoplanima “klasičnog” oblika zanemarujući pri tome razna tehnička rešenja kao što su “Rogalova krila”, raketoplani sa strelastim i pokretnim krilima i sl.

Osnovni delovi “klasičnog” raketoplana su: krilo, horizontalni i vertikalni stabilizator, trup, nosač motora i vodilice. S obzirom na to da smo u sekciji avio modelarstva govorili o svim delovima i njihovoj funkciji, izuzevši nosač motora, ovde će biti reči samo o njemu.

Raketni motor ili više motora na raketoplanima smešteni su u posebne nosače, koji mogu biti stalno pričvršćeni za trup (sl. 1) i nosače koji se po prestanku rada motora odvajaju od trupa (sl. 2).

 

Nosači stalno pričvršćeni za trup su jednostavniji za izradu, ali u toku slobodnog leta stvaraju veći vazdušni otpor, za razliku od nosača koji se odbacuju i time smanjuju otpor modela i težinu – bitnim faktorima za duži let. Valja istaći da izrada takvih nosača zahteva preciznosti i donekle smanjuje sigurnost leta.

Nosač motora smešten je u vrh modela radi podešavanja težišta i iznad osi modela radi kompenziranja vuče motora, o čemu će biti reči kasnije.

Nosač motora sastoji se od: glave (A), cevi (B) i nosača (C).

Glava treba da smanji štetni otpor i njena dužina obično iznosi 1 do 2 promera cevi. Izrađuje se od drveta ili plastike.

Cev nosača u koju se postavlja motor izrađuje se od papira, isto kao i cev za telo rakete. Ona treba da ima nešto veći promer od motora radi smeštanja trake i lakog izbacivanja motora.

Nosač je obično komad tvrde balze profilisan radi smanjenja vazdušnog otpora.

Za pravilan let raketoplana posebno je važan položaj nosača motora i on se obično nalazi na manjim modelima raspona krila do 500 mm, 30 do 60 mm ispred napadne ivice krila. Visina nosača, odnosno udaljenost od tetive profila krila i donjeg dela cevi nosača zavisi od srednjeg potiska motora, razlici uglova krila i horizontalnog stabilizatora, površini krila i debljini i zakrivljenosti profila krila. Modeli s debljim i većom zakrivljenošću profila, većom razlikom uglova između krila i horizontalnog stabilizatora i većom površinom zahtevaju veću visinu nosača.

Visina nosača se kreće između 9 i 11 mm na manjim i 10 do 25 mm na većim modelima s motorom jačeg srednjeg potiska.

Radi savladavanja prevlačećeg momenta krila, vuča motora postavlja se nadole za 1/2° do 2°. Ugaona razlika između krila i horizontalnog stabilizatora treba da iznosi 0° do 0,5°.

reverse phone lookupTattoo DesignsSEO